Tajemnicze fortyfikacje sprzed 3000 lat odkryte na bagnach Narwi i Biebrzy

Czy trzy tysiące lat temu na podmokłych torfowiskach Podlasia istniały tajemnicze warownie, które do dziś skrywają swoje przeznaczenie? Archeolodzy zidentyfikowali już 27 takich obiektów ukrytych w dolinach Narwi i Biebrzy – ich regularne układy wałów, fos i palisad przez stulecia pozostawały niezauważone, wtapiając się w otaczające łąki i lasy.

Niewidoczne przez stulecia – jak odkryto pradziejowe założenia?

Przez setki lat nikt nie podejrzewał, że pod warstwą torfu kryją się pozostałości starożytnych budowli. Dopiero zastosowanie nowoczesnych technik badawczych, takich jak skanowanie laserowe i analiza zdjęć lotniczych, ujawniło regularne struktury geometryczne. Okazało się, że pradziejowi budowniczowie nie wybierali wzniesień – wręcz przeciwnie, lokowali swoje założenia na podmokłych terenach, które dziś wydają się całkowicie niedostępne.

To niezwykłe odkrycie jest częścią obchodów 70-lecia Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Cykl wykładów prezentuje najważniejsze badania muzealnych archeologów, a najbliższe spotkanie poświęcone będzie właśnie tym tajemniczym strukturom. Dlaczego wybrano tak trudne lokalizacje? Czy chodziło o obronę, czy może o coś zupełnie innego?

Dwadzieścia siedem tajemniczych obiektów - co mówią badania?

Archeolodzy wskazują, że większość grodzisk ma podobne wymiary i układ, co sugeruje skoordynowaną działalność w okresie późnej epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. Przeprowadzone datowania radiowęglowe pozwalają umiejscowić ich funkcjonowanie w przedziale około 1000–500 p.n.e. Badania wykopaliskowe ujawniają ślady palenisk, fragmenty ceramiki oraz narzędzia, które ułatwią zrozumienie roli tych miejsc.

Nadal jednak pozostaje wiele pytań: czy obiekty miały charakter obronny, rytualny, czy były elementami sieci handlowej? Kolejne sezony badań terenowych, wraz z udziałem lokalnych społeczności, mają przynieść nowe odpowiedzi i zachować te delikatne stanowiska dla przyszłych pokoleń.