RPO o stałym biurze w Białymstoku: zapowiedź pada na UwB, decyzja po 23 lipca 2026 r.

Białystok może wkrótce zyskać stałą, codziennie działającą jednostkę Rzecznika Praw Obywatelskich. Taka zapowiedź padła podczas wizyty Rzecznika Praw Obywatelskich dr hab. Marcina Wiącka na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie odbyło się spotkanie poświęcone temu, jak zbliżyć instytucje publiczne do mieszkańców i lepiej chronić ich prawa w praktyce.

Okrągły stół na Wydziale Prawa UwB: „Prawo blisko obywatela”

W środę 10 czerwca 2026 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku zorganizowano okrągły stół pod hasłem „Prawo blisko obywatela – Punkt RPO na Wydziale Prawa UwB jako przestrzeń współpracy, edukacji i dobrej administracji”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowiska akademickiego, instytucji publicznych oraz Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, a jego osią było pytanie o to, jak usprawniać obsługę spraw obywatelskich i edukację prawną mieszkańców regionu.

Obecność Rzecznika Praw Obywatelskich nadała rozmowom szczególny ciężar. Wizyta była jednocześnie potwierdzeniem, że Punkt Przyjęć Interesantów RPO działający w tej jednostce akademickiej jest ważnym elementem lokalnego systemu wsparcia oraz sygnałem gotowości do dalszego, bardziej rozbudowanego partnerstwa z Uniwersytetem w Białymstoku.

Od punktu przyjęć do stałego biura. Co zapowiedział Marcin Wiącek?

Rzecznik zwrócił uwagę na znaczenie lokalnych rozwiązań, które ułatwiają kontakt obywateli z instytucjami państwa. W Białymstoku funkcjonuje już Punkt Przyjęć Interesantów RPO – działa na Wydziale Prawa UwB od 5 grudnia 2024 r. Jak podkreślano podczas spotkania, to realna pomoc dla osób szukających wsparcia w sprawach dotyczących praw i wolności.

Jednocześnie, w ocenie Rzecznika, sam punkt nie odpowiada na wszystkie potrzeby mieszkańców północno-wschodniej Polski. Właśnie w tym kontekście pojawiła się zapowiedź kolejnego kroku: powołania w stolicy województwa Biura Pełnomocnika Terenowego RPO.

„Właśnie dlatego coraz częściej pojawia się postulat utworzenia w Białymstoku Biura Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich”

prof. Marcin Wiącek

Podczas dyskusji doprecyzowano, że planowane Biuro Pełnomocnika Terenowego różniłoby się od obecnej formuły punktu przyjęć. Chodzi o stałą jednostkę z pełnym zapleczem kadrowym, a więc miejsce, które nie ogranicza się do dyżurów czy wybranych terminów, lecz działa w sposób ciągły i prowadzi sprawy na miejscu.

Co musi się wydarzyć, aby biuro faktycznie powstało?

Z zapowiedzi wynika jednak, że otwarcie biura w Białymstoku nie zależy wyłącznie od woli Rzecznika. Inicjatywa wymaga spełnienia formalnych warunków oraz decyzji po stronie organów państwa. W praktyce oznacza to m.in.:

• zapewnienie finansowania przedsięwzięcia,
• uzyskanie zgody Sejmu,
• organizacyjne przygotowanie stałej struktury kadrowej Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w terenie.

Istotnym tłem jest kalendarz kadencyjny. Kadencja obecnego Rzecznika kończy się 23 lipca 2026 r. Prof. Marcin Wiącek zapowiedział, że nie będzie ubiegał się o jej przedłużenie. W konsekwencji decyzja o ewentualnym powołaniu Biura Pełnomocnika Terenowego RPO w Białymstoku przypadnie następcy.

Jednocześnie Rzecznik zadeklarował, że postara się, by temat nie zniknął z agendy wraz ze zmianą na stanowisku. Zapowiedział przekazanie następcy listu intencyjnego, który ma uporządkować dotychczasowe ustalenia i utrzymać ciągłość działań.

Poparcie lokalnych środowisk i rola Białegostoku w regionie

Postulat powołania stałej jednostki RPO w stolicy województwa spotkał się z szerokim poparciem lokalnych środowisk: samorządów, instytucji publicznych oraz organizacji społecznych. Podkreślano znaczenie Białegostoku jako największego miasta północno-wschodniej Polski i ważnego ośrodka administracyjnego oraz społecznego. Umiejscowienie tu stałego biura miałoby zatem wymiar nie tylko symboliczny, ale też praktyczny – dla mieszkańców województwa podlaskiego i okolicznych województw.

Uniwersytet i RPO: współpraca w dydaktyce i edukacji prawnej

Okrągły stół nie ograniczał się do samej zapowiedzi. Ważną częścią rozmów była kwestia wykorzystania współpracy z Biurem RPO w kształceniu studentów prawa i administracji. Uczestnicy podkreślali, że Punkt RPO może być miejscem, w którym studenci zdobywają praktyczne kompetencje, ucząc się rozumienia problemów obywateli i standardów dobrej administracji.

W spotkaniu uczestniczyli m.in. zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku Tomasz Klim, Sekretarz Województwa Podlaskiego Monika Kondratowicz, dr hab. Artur Olechno – Dziekan Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku oraz przedstawiciele Straży Granicznej i innych instytucji.

Końcowym efektem rozmów było wskazanie kierunków dalszej współpracy pomiędzy Wydziałem Prawa Uniwersytetu w Białymstoku a Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich. Ustalono, że ma ona koncentrować się na rozwijaniu praktycznych form kształcenia oraz na wspólnych działaniach edukacyjnych adresowanych do społeczności lokalnej – z myślą o tym, by prawo rzeczywiście było bliżej obywatela.