Dora Kacnelson
Biografia
Dora Kacnelson (Dora Borysivna Katsnelson) – polska historyk, literaturoznawczyni i slawistka, badająca dzieje Kresów Wschodnich oraz polskich zesłańców. Urodziła się w Białymstoku. Po 1939 roku, gdy miasto było okupowane przez wojska sowieckie, przeniosła się wraz z rodzicami do Leningradu.
Studiowała na Uniwersytecie Leningradzkim na Wydziale Filologii Rosyjskiej. Po studiach obroniła doktorat z polskiej literatury (1946–1949), zatytułowany „Mickiewicz a twórczość ludowa”. Została skierowana przez Ministerstwo Szkolnictwa na Białoruś, gdzie prowadziła wykłady w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Połocku. W tym czasie często dojeżdżała do Wilna i pracowała w tamtejszych archiwach nad polonią literaacką i historyczną, wykorzystując ją w późniejszych publikacjach.
Poznała wielu polskich naukowców, których losy opisała w pracach o losach polskich naukowców Wilna i Lwowa pod okupacją sowiecką, wydanych w Paryżu pod zmienionym tytułem „Polscy naukowcy Wilna i Lwowa 1939–1941”. W 1961 podjęła pracę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w mieście Czytanie (Syberia), gdzie przebywała pięć lat. Prowadziła badania w Okręgowym Archiwum Męczeństwa, w tym katalogi zesłańców. Po protestach studentów została niesłusznie wyrzucona z uczelni, co zmusiło ją do przeniesienia się do Drohobycza. W 1983 została wyrzucona z Drohobyczkiej WSP za wyjazd do Kijowa na IX Światowy Zjazd Slawistów.
Była wiceprezesem gminy żydowskiej w Drohobyczu i aktywną działaczką Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Drohobyckiej. W 2002 została odznaczona Medalem Polonia Mater Nostra Est. Jej praca naukowa łączyła działalność społeczną i charytatywną, utrzymując kontakty z ośrodkami polskimi i żydowskimi na Ziemi Lwowskiej oraz prowadząc badania nad polską diasporą i jej historią w poszukiwaniu przyczyn wyborów wielu osób dotyczących powrotu do Ojczyzny.
Żyła zwolenniczką dialogu polsko-żydowsko-ukraińskiego i polsko-litewskiego, krytykując zarówno polskie władze za brak wsparcia dla kresowych Polaków, jak i ukraińską niechęć do Polaków. Krytycznie odnosiła się także do działań niektórych przedstawicieli własnego narodu, m.in. do publikacji Jana Grossa o Jedwabnem, oraz domagała się zwrotu fresków Brunona Schulza z Drohobycza. W 1992 powstał film dokumentalny „Ojczyzna dwóch narodów” w reżyserii Aliny Czerniakowskiej. W 2020 r. została pośmiertnie uhonorowana nagrodą Semper Fidelis.