Podlaskie stroje z bliska: muzeum pokazuje, jak ubierano się na Podlasiu i Suwalszczyźnie

Jeszcze nie tak dawno na Podlasiu o tym, skąd kto jest, potrafił „opowiedzieć” sam ubiór. W Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej rusza nowa wystawa czasowa, która przypomina stroje noszone na tych ziemiach w pierwszej połowie XX wieku – aż do okresu międzywojennego, będącego schyłkiem codziennego funkcjonowania tradycyjnych ubiorów.

To pierwsza ekspozycja przygotowana tak szeroko i kompleksowo, by uporządkować wiedzę o odzieży tradycyjnej z terenów dzisiejszego Podlasia i Suwalszczyzny. Organizatorzy zwracają uwagę na bogactwo lokalnych form oraz na kulturową różnorodność regionu, która przez lata bywała spłaszczana do jednego, uproszczonego wyobrażenia „stroju ludowego”.

Nie tylko oglądanie – także porządkowanie wiedzy

Wystawa została pomyślana nie wyłącznie jako prezentacja muzealiów, ale także jako praktyczny punkt odniesienia dla tych, którzy dziś odtwarzają i popularyzują folklor. To odpowiedź na potrzeby zespołów folklorystycznych, Kół Gospodyń Wiejskich, instytucji kultury oraz pasjonatów historii. Z ekspozycji skorzystać mają również twórcy i projektanci, dla których rzetelna wiedza o regionalnych tradycjach jest punktem wyjścia do pracy.

Ważnym elementem przedsięwzięcia jest także walka z utrwalonymi stereotypami. Muzeum chce przeciwdziałać błędnym interpretacjom, a także eliminować zapożyczenia z innych regionów Polski, które z czasem zaczęły uchodzić za „lokalne”, choć z lokalną tradycją nie miały wiele wspólnego.

• Zakres czasowy: stroje używane w pierwszej połowie XX wieku, aż do okresu międzywojennego.
• Cel: uporządkowanie i upowszechnienie wiedzy o tradycyjnych ubiorach Podlasia i Suwalszczyzny oraz pokazanie różnorodności kulturowej regionu.
• Adresaci: m.in. zespoły folklorystyczne, Koła Gospodyń Wiejskich, instytucje kultury, pasjonaci historii oraz projektanci.

Z trzech muzeów, z jedną opowieścią o regionie

Na ekspozycji znajdą się zabytki pochodzące ze zbiorów trzech instytucji: Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, Muzeum Okręgowego w Suwałkach oraz Muzeum Ziemi Sokólskiej Sokólskiego Ośrodka Kultury. Dzięki temu na jednym szlaku narracyjnym spotkają się różne lokalne tradycje i odmiany stroju, które w terenie mogły różnić się detalami, materiałami i sposobem noszenia.

Podczas otwarcia zaplanowano także prelekcję uznanej ekspertki w dziedzinie stroju tradycyjnego – Elżbiety Piskorz-Branekova. Badaczka wspierała Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej w pracach nad przygotowaniem ekspozycji, dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniem.

„To pierwsza tak kompleksowa wystawa dotycząca tradycyjnych ubiorów z terenów dzisiejszego Podlasia i Suwalszczyzny.”

Elżbieta Piskorz-Branekova

Kuratorką wystawy jest Aleksandra Pluta.

Do kiedy można oglądać?

Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do końca października 2026 roku. Muzeum liczy, że długi czas trwania pozwoli nie tylko na spokojne zwiedzanie, ale też na wykorzystanie wystawy jako punktu odniesienia dla wydarzeń i działań edukacyjnych związanych z lokalnym dziedzictwem.