Białystok na cztery dni stanie się sceną. Wschód Kultury/Inny Wymiar wraca z darmowym programem

Białystok znów będzie można „czytać” jak mapę dźwięków, obrazów i spotkań – wystarczy wyjść z domu. Od 9 do 12 lipca miasto zamieni się w rozproszoną scenę, bo wraca 14. edycja Festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar. W programie są koncerty, spektakle, warsztaty i kino plenerowe, a wydarzenia mają rozgrywać się nie tylko w salach, ale też w parkach, na podwórkach i w mniej oczywistych punktach Białegostoku. Co ważne dla mieszkańców i gości: wstęp na wszystkie propozycje jest bezpłatny.

Festiwal z historią od 2007 roku i współpracą trzech miast

Inny Wymiar to marka obecna w Białymstoku od 2007 roku. Od 2013 roku wydarzenie funkcjonuje w ramach projektu Wschód Kultury, który opiera się na współpracy trzech ośrodków: Białegostoku, Lublina i Rzeszowa. Przedsięwzięcie współtworzą Białostocki Ośrodek Kultury oraz Narodowe Centrum Kultury, przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W tym roku lista miast partnerskich poszerza się po raz pierwszy o Suwałki. Powód jest symboliczny i mocno związany z filmową historią regionu: to Rok Andrzeja Wajdy i setna rocznica urodzin artysty w tym mieście.

Wschód Kultury od wielu lat buduje wysokie jakościowo programy. Każde z miast ma swoją tożsamość i pokazuje to, co dla niego najbardziej charakterystyczne. Zawiązała się też wspaniała koalicja samorządów, którą warto rozwijać. W tym roku do tego grona po raz pierwszy dołączają Suwałki, a pretekstem jest Rok Andrzeja Wajdy i setna rocznica urodzin artysty w tym mieście.

Robert Piaskowski, dyrektor Narodowego Centrum Kultury

Nieoczywiste miejsca i „niespieszny” rytm wydarzeń

Organizatorzy podkreślają, że festiwal ma zachęcać do odkrywania miasta także tym, którzy znają je „na pamięć”. Wykorzystywane mają być przestrzenie, które rzadko kojarzą się z dużymi wydarzeniami, a w festiwalowej formule zyskują nowe życie.

Zapraszamy mieszkańców miasta, regionu oraz odwiedzających Białystok do wzięcia udziału w festiwalu od 9 do 12 lipca. Staramy się wykorzystywać nieoczywiste przestrzenie takie jak Różankę czy ogrody Pałacu Branickich. Dzięki temu nawet Białostoczanie odkrywają miejsca, o których istnieniu na mapie miasta nie zawsze mieli świadomość, a które zdecydowanie się wyróżniają.

Rafał Rudnicki, zastępca prezydenta Białegostoku

Inny Wymiar ma być przy tym festiwalem „kameralnym”, bez pośpiechu, nastawionym na lokalność i spotkanie. Organizatorzy zwracają uwagę zarówno na promowanie rodzimych twórców, jak i na ideę gościnności realizowaną wprost – przez darmowy wstęp.

Chciałabym podziękować Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, miastu Białystok oraz sponsorowi, firmie STRABAG, za wsparcie. Chcemy, aby Inny Wymiar kojarzył się z festiwalem kameralnym i niespiesznym – takim, w trakcie którego można lepiej poznać swoje miasto i jego uroki. Zależy nam na promowaniu lokalności oraz naszych rodzimych twórców. Bliska jest nam też idea gościnności, która przejawia się w tym, że wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.

dr Martyna Faustyna Zaniewska, dyrektorka Białostockiego Ośrodka Kultury

Muzyczny przedsmak w czerwcu i ponad 30 punktów programu w lipcu

Zanim rozpocznie się lipcowy maraton, organizatorzy proponują wcześniejsze spotkanie z festiwalowym klimatem. 23 czerwca o godzinie 20:00 na scenie Kina Forum zagra uznana wiolonczelistka Dobrawa Czocher.

Główna część wydarzenia potrwa cztery dni i ma obejmować ponad 30 propozycji. Festiwalowe punkty zostaną rozlokowane m.in. w Parku Branickich, w obiektach Białostockiego Ośrodka Kultury przy ul. Legionowej 5 i Warszawskiej 19, a także na osiedlach i w zaprzyjaźnionych instytucjach kultury.

W ciągu czterech dni festiwalu odbędzie się ponad 30 różnorodnych wydarzeń. W ramach programu zapraszamy między innymi na zajęcia fitness do muzyki folkowej oraz na spektakle. Nie zabraknie też warsztatów haftu, sitodruku, śpiewu tradycyjnego czy kina plenerowego.

Elżbieta Puczyńska, kuratorka festiwalu

Rozmowy o mieście: transformacja, postmodernizm i pamięć

Ważną częścią Innego Wymiaru ma być też wątek społeczny: rozmowy o tym, jak żyje się w Białymstoku i jak zmieniały go kolejne dekady. W programie znalazła się dyskusja „Białystok: transformacja. Jak lata 90. zmieniły miasto?”, ale też działania osadzone w miejskiej przestrzeni oraz spotkania towarzyszące wystawom.

Na festiwalu ważna jest dla nas część społeczna, w której możemy porozmawiać o nas samych. Jednym z takich punktów będzie dyskusja 'Białystok: transformacja. Jak lata 90. zmieniły miasto?’. Rozmowa dotyczyć będzie ogólnie tkanki społecznej, a nie tylko budownictwa. Inne działania to spacer śladami postmodernizmu po centrum miasta czy spotkanie z kuratorkami wystawy 'Przestrzenie pamięci i wyobraźni’, nawiązującej do tradycji tkactwa w Kosowie’.

Mariusz Bieciuk, kurator festiwalu

Oprawa graficzna z ukłonem w stronę lat 90.

Tegoroczna identyfikacja wizualna ma opowiadać o tym, co w festiwalu najważniejsze: lokalności i różnorodności. Autorką projektu jest Małgorzata Wróblewska, która – jak zapowiada – buduje estetykę z wielu elementów, form i barw, tak by każdy mógł „zabrać” z niej coś własnego. W warstwie kolorystycznej pojawia się subtelne nawiązanie do lat 90., co ma współgrać z częścią programu dotyczącą transformacji.

Inspiracją do stworzenia identyfikacji wizualnej były lokalność oraz różnorodność. Festiwal składa się z wielu elementów, form, barw i wrażeń, i to właśnie tę dynamikę chcieliśmy oddać w projektach. Oprawa graficzna będzie w pewien sposób rezonować z widzem – tak, aby każdy mógł dostrzec w niej coś dla siebie i na swój sposób utrwalić festiwalowe wspomnienia. Kolorystyka subtelnie nawiązuje do lat 90. Zależało nam, aby poprzez tę identyfikację zbliżyć się do odbiorców i sprawić, by ta estetyka została z nami na dłużej, kojarząc się jednoznacznie z początkiem lipca i Innym Wymiarem.

Małgorzata Wróblewska, autorka oprawy graficznej

Wybrane punkty programu: od koncertów po kino plenerowe

Program jest rozpisany dzień po dniu, a wydarzenia odbywają się w różnych częściach miasta – od instytucji kultury po przestrzenie plenerowe. Poniżej wybrane propozycje z ogłoszonego harmonogramu (wszystkie wstępy są bezpłatne):

• 9 lipca 2026 (czwartek): „Opowieści familijne Sylwia Dec: 'Co w puszczy piszczy?'” (Centrum Aktywności Wielopokoleniowej, ul. Palmowa 28), wernisaż wystawy Kristina Čepkenović Karlsen: „Przestrzenie pamięci i wyobraźni” (Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19), koncerty Tugłos (Centrum im. Ludwika Zamenhofa), Ptaki Polski (Kino Forum, ul. Legionowa 5) oraz Seasonal, Daddy Was A Milkman & Gints Smukais (Klub Fama, ul. Legionowa 5).
• 10 lipca 2026 (piątek): koncert familijny Kamila Papaj i Marek Papaj: „Luśka i Muzykant” (Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, ul. Świętojańska 17), wernisaż Władysław Nielipiński: „Gorzko!” (Foyer Kina Forum), koncert organowy Roman Szlaużys (Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia NMP, ul. Kościelna 2) oraz plenerowy pokaz filmu „Producenci”, reż. Mel Brooks (USA 1967, 88 min) z prelekcją Sebastiana Smolińskiego (Plac przed Teatrem Dramatycznym, ul. Elektryczna 12).
• 11 lipca 2026 (sobota): warsztaty Łukasz Gierejkiewicz: sitodruk (Centrum im. Ludwika Zamenhofa), trening Justyna Bolek: Slavica Dance Fitness (suchy staw w Parku Branickich), warsztaty śpiewu tradycyjnego Ewa Grochowska: „Pieśni lata, pieśni miłości” (Nie Teatr, ul. H. Sienkiewicza 4), spektakl Analog Collective: „Mleko w tubce – o dzieciństwie w latach 90.” (Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie Filia w Białymstoku), dyskusja „Białystok: transformacja. Jak lata 90. zmieniły miasto?” (Centrum im. Ludwika Zamenhofa) oraz koncerty Maciejowa Kapela (m.in. Różanka w Parku Planty) i Partes (Cerkiew Hagia Sophia w Białymstoku).

Wschód Kultury/Inny Wymiar po raz kolejny rozpisuje Białystok na wiele scen i wiele temp. Od 9 do 12 lipca mieszkańcy i goście będą mogli wybrać między koncertem w instytucji, wydarzeniem w parku, rozmową o historii miasta czy seansem pod gołym niebem – i zrobić to bez kupowania biletów.