Premier Tusk w Wieluniu: Rok szkolny 2026/27 ma być czasem wrażliwości i szacunku

Wieluń symbolem pamięci i przestrogi

W czwartek, 1 września 2026 roku, premier Donald Tusk wziął udział w uroczystej inauguracji roku szkolnego 2026/2027 w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu. Wybór tego miejsca nie był przypadkowy – to właśnie tam, o świcie 1 września 1939 roku, niemieckie bomby spadły na uśpione miasto, rozpoczynając jeden z najbardziej dramatycznych rozdziałów w historii Polski i świata. Wizyta premiera w Wieluniu miała wymiar symboliczny, ale też niezwykle aktualny – szef rządu połączył bowiem radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego z refleksją nad tym, jak ważne jest budowanie wspólnoty opartej na szacunku i wzajemnej trosce.

Zanim premier Tusk spotkał się z uczniami i nauczycielami, zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 roku oraz rozmawiał z panią Anielą i panem Eugeniuszem – świadkami bombardowania Wielunia. Te dramatyczne wspomnienia, choć odległe w czasie, wciąż są żywe w pamięci lokalnej społeczności i stanowią przestrogę dla kolejnych pokoleń. Wieluń, zniszczony w 90 procentach, stał się symbolem bezbronności cywilów wobec wojennej machiny – a jego historia przypomina, że pokój nie jest dany raz na zawsze.

Nienawiść i pogarda prowadzą do zła – apel premiera do młodzieży

Podczas swojego wystąpienia premier Tusk podkreślił, że 1 września to data łącząca dwa ważne doświadczenia: radość z nowego początku w edukacji oraz pamięć o tragicznych wydarzeniach sprzed 87 lat. – „Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła” – mówił szef rządu, zwracając się bezpośrednio do młodzieży. Jego słowa były nie tylko nawiązaniem do historii, ale także odpowiedzią na współczesne problemy, z jakimi mierzą się polskie szkoły: rosnącą skalę agresji rówieśniczej, hejtu w internecie czy incydentów o podłożu narodowościowym.

Premier zaapelował do uczniów, by traktowali siebie nawzajem z szacunkiem, respektowali odmienne opinie i reagowali na przemoc. – „Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację” – powiedział. Wskazał też, że prawdziwa lekcja wychowania obywatelskiego nie odbywa się tylko w szkolnych ławach, ale przede wszystkim w codziennych wyborach: pomaganiu słabszym, reagowaniu na niesprawiedliwość i przeciwstawianiu się „agresywnej głupocie”.

„To, w jaki sposób traktujecie swoich rówieśników, to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę ma wielkie znaczenie”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Pamięć jako moralny kompas dla przyszłych pokoleń

Premier Tusk podkreślił, że pamięć o II wojnie światowej to nie tylko znajomość dat i faktów, ale przede wszystkim refleksja nad tym, co doprowadziło do katastrofy. – „Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć” – mówił. Wskazał, że świadomość historyczna kształtuje moralny kompas, który pozwala odróżniać dobro od zła i rozpoznawać zagrożenia, zanim przerodzą się w tragedię.

Szef rządu zauważył, że młode pokolenia nie muszą dziś doświadczać dramatów wojennych, jakie były udziałem ich przodków. Jednak właśnie ta wolność od bezpośredniego zagrożenia nakłada na nich szczególną odpowiedzialność – za przyszłość Polski, za jej bezpieczeństwo i demokratyczny charakter. – „Ta odpowiedzialność zaczyna się od codziennych postaw” – podkreślił premier, wskazując, że to, jak młodzi ludzie traktują siebie nawzajem, jak reagują na przemoc i czy potrafią stanąć w obronie słabszych, buduje fundamenty państwa.

Wieluń i Westerplatte – dwa symbole, jedna lekcja

Atak na Wieluń, obok ostrzału Westerplatte, uznawany jest za symboliczny początek II wojny światowej. Niemieckie naloty na bezbronne miasto pochłonęły co najmniej 1200 ofiar, a centrum miejscowości legło w gruzach. Premier Tusk zaznaczył jednak, że spór o to, gdzie dokładnie rozpoczęła się wojna, ma drugorzędne znaczenie – ważniejsze jest, by pamiętać o jej przyczynach i ofiarach. Wieluń i Westerplatte to dwie strony tej samej lekcji: o bezsensie nienawiści i o cenie, jaką płacą cywile, gdy politycy wybierają agresję zamiast dialogu.

W tym kontekście słowa premiera o potrzebie „wrażliwości, szacunku i walki z pogardą” nabierają szczególnej wymowy. To nie są puste frazesy, ale konkretne wskazówki, jak budować społeczeństwo odporne na manipulację i ekstremizm. Pamięć o ofiarach wojny ma być przestrogą, ale też inspiracją do działania – do tworzenia szkół, w których każdy uczeń czuje się bezpiecznie i może rozwijać swoje talenty bez lęku przed agresją czy wykluczeniem.

Co ta inauguracja oznacza dla Białegostoku i regionu?

Choć uroczystość odbyła się w Wieluniu, apel premiera o szacunek i walkę z pogardą ma bezpośrednie przełożenie na codzienność szkół w Białymstoku i całym województwie podlaskim. To region o wyjątkowo zróżnicowanej strukturze narodowościowej i kulturowej – obok siebie mieszkają tu Polacy, Białorusini, Litwini, Ukraińcy, Rosjanie i Romowie. W białostockich szkołach naukę podejmują także dzieci uchodźców z objętej wojną Ukrainy, co stawia przed nauczycielami nowe wyzwania integracyjne. Słowa premiera o „respektowaniu odmiennych opinii” i „reagowaniu na przemoc” są tu szczególnie istotne – to właśnie w takich społecznościach jak nasza codziennie testowana jest umiejętność budowania mostów ponad podziałami.

Dla młodych mieszkańców Białegostoku, którzy w tym roku rozpoczęli naukę w szkołach podstawowych, średnich czy na uczelniach wyższych, przesłanie z Wielunia może być ważnym drogowskazem na cały rok szkolny. Lokalne szkoły coraz częściej wdrażają programy antyprzemocowe, warsztaty z empatii i zajęcia integracyjne – a deklaracja premiera, że „to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę ma wielkie znaczenie”, wzmacnia ich pozycję w staraniach o bezpieczną i przyjazną atmosferę. To także sygnał dla nauczycieli i dyrektorów, że ich codzienna praca wychowawcza jest dostrzegana i doceniana na najwyższym szczeblu władzy.

W kontekście regionalnym warto przypomnieć, że na Podlasiu działa wiele inicjatyw upamiętniających ofiary II wojny światowej – od cmentarzy wojennych w lesie w lesie w pobliżu Białegostoku, przez miejsca pamięci w Wasilkowie czy Supraślu, po coroczne obchody rocznicowe. To właśnie ta lokalna pamięć, pielęgnowana przez społeczności, stanowi fundament, na którym buduje się postawy szacunku i odpowiedzialności. Apel premiera o „moralny kompas” wpisuje się w te działania, przypominając, że historia nie jest abstrakcją, ale żywą lekcją dla każdego pokolenia.

Nowy rok szkolny – wyzwania i nadzieje

Rozpoczynający się rok szkolny 2026/2027 to nie tylko nowe podręczniki i plany lekcji, ale także szereg wyzwań, przed którymi stoi polska edukacja. Wśród nich są m.in. rosnąca liczba uczniów z doświadczeniem migracyjnym, potrzeba wzmocnienia opieki psychologiczno-pedagogicznej czy walka z cyberprzemocą. Słowa premiera, by „pomyśleć przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarać się im pomóc”, mogą stać się motywem przewodnim wielu szkolnych inicjatyw wolontariackich i samorządowych w całym kraju, także na Podlasiu.

Premier Tusk zakończył swoje wystąpienie stwierdzeniem, że troska o innych to „najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”. To przesłanie, choć skierowane głównie do uczniów, jest jednak uniwersalne – dotyczy także dorosłych, nauczycieli, rodziców i samorządowców. Jeśli każdy z nas, niezależnie od wieku, weźmie sobie te słowa do serca, nowy rok szkolny może stać się czasem prawdziwej zmiany na lepsze – nie tylko w szkolnych murach, ale w całej polskiej wspólnocie.

• 1 września 2026 roku – inauguracja roku szkolnego 2026/2027 w Wieluniu z udziałem premiera Donalda Tuska
• 87 lat – tyle minęło od wybuchu II wojny światowej i niemieckiego ataku na Wieluń
• 1200 ofiar – co najmniej tyle osób zginęło w wyniku bombardowania miasta
• 90 procent – w takim stopniu zniszczone zostało centrum Wielunia